Back Thông tin Nghiệp vụ về hợp đồng Nguyên tắc và phương thức đàm phán hợp đồng

Nguyên tắc và phương thức đàm phán hợp đồng

6 Contract-4
  • Xuất phát từ nguyên tắc tự do cam kết, thỏa thuận và tự do giao kết hợp đồng. Có tự do đàm phán mới có tự do giao kết hợp đồng, mới có tự do cạnh tranh theo cơ chế thị trường.
  • Sự tự do đàm phán và giao kết hợp đồng là rất cần thiết nhưng không phải là tuyệt đối, mà phải dựa trên cơ sở điều chỉnh của pháp luật và còn để bảo đảm an toàn pháp lý cho các bên đối tác.

2)Mời đàm phán:

  • Việc gởi lời mời và việc chấp nhận lời mời đàm phán là bước khởi đầu của tiến trình đàm phán của các bên tham gia (bên đề nghị hoặc bên chấp nhận đề nghị).
  • Việc khởi động ban đầu cho việc đàm phán có thể trực tiếp hay gián tiếp và có thể được thực hiện qua nhiều hình thức: bằng lời nói, quảng cáo trên các phương tiện truyền thông (báo chí, phát thanh, truyền hình), tờ rơi, áp phích, panô quảng cáo, tập tài liệu, brochures, catalogues v.v…
  • Lời mời đàm phán chỉ là khởi động ban đầu của một phía muốn giao dịch, nên chưa phải và không nên hiểu lầm là một đề nghị giao kết hợp đồng.
  • Lời mời đàm phán thường gói gọn những thông tin có tính tổng hợp chung, chưa thật cụ thể và cũng chưa có cam kết phát sinh quyền và nghĩa vụ pháp lý giữa cả bên mời và bên được mời.
  • Vì chưa có giá trị pháp lý ràng buộc, nên bên mời đàm phán có thể rút lại hoặc thay đổi nội dung mời đàm phán trong mọi trường hợp kể, cả khi bên được mời chấp nhận hay chưa chấp nhận lời mời đàm phán.
  • Vì đàm phán là đa dạng và là một sự thăm dò thực tiễn, thực lực của các bên để chọn lựa đối tác có tính cách cạnh tranh để tiến đến giao kết hợp đồng, cho nên một bên có thể đồng thời hoặc lần lượt đàm phán với nhiều đối tượng khác nhau để tìm kiếm các điều kiện thuận lợi, hiệu quả nhất cho mình là một thực tế bình thường, cần thiết và hợp pháp.
  • Suốt quá trình đàm phán, kể cả đến thời điểm kết thúc giai đoạn đàm phán, các bên vẫn có quyền có ý kiến thay đổi, đàm phán lại hoặc đàm phán bổ sung trước khi ký kết hợp đồng.

3)

  • Không có qui định pháp lý nào ràng buộc quá trình đàm phán phải đạt được kết quả, nên các bên không phải chịu trách nhiệm một khi đàm phán bị thất bại.
  • Mỗi bên trong đàm phán có quyền từ bỏ cuộc đàm phán, ngay cả vào giờ chót, mà không phải chịu bất cứ một trách nhiệm dân sự bồi thường cho phía bên kia các thiệt hại về tất cả loại chi phí phát sinh trong quá trình đàm phán, cả về thời gian và cơ hội kinh doanh bị mất đi.
  • Nguyên tắc tự do đàm phán và không phải chịu trách nhiệm đối với trường hợp đàm phán thất bại được thừa nhận rộng rãi trên thế giới.
  • “Nguyên tắc chung liên quan đến Hợp đồng thương mại Quốc tế của UNIDROIT năm 1994 (Điều 2.15) qui định: “Các bên được tự do đàm phán và không phải chịu trách nhiệm nếu như không đạt được thỏa thuận “

4)

a. Để phòng ngừa các rủi ro, đảm bảo an toàn pháp lý cho các bên trong trường hợp có sự thiếu thiện chí của một bên trong đàm phán hoặc do thiếu thông tin cần thiết, cho nên phải có sự điều chỉnh của pháp luật trong giai đoạn đàm phán. Các bên đàm phán không thể sử dụng quyền tự do đàm phán một cách tuyệt đối, tuỳ thích.

b. Nghĩa vụ đàm phán thiện chí:

Dựa theo nguyên tắc thiện chí, trung thực trong quan hệ dân sự của BLDS Việt Nam. Hành động thiếu thiện chí của một bên gây thiệt hại cho bên kia sẽ đưa đến hậu quả bên gây thiệt hại phải chịu trách nhiệm dân sự, cụ thể là trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.

c. Một số qui định của pháp luật Việt Nam về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng (đảm bảo hội đủ 4 yếu tố: có hành vi trái pháp luật, lỗi của người gây thiệt hại, có thiệt hại xảy ra và có mối liên hệ nhân quả do hành vi trái pháp luật).

  • §Hành vi trái pháp luật:

-         Theo Luật Dân sự, thì “trong quan hệ dân sự, các bên phải thiện chí trung thực, không chỉ quan tâm đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình mà còn phải tôn trọng, quan tâm đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác, giúp đỡ, tạo điều kiện cho nhau thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự”.

-         Nếu một bên cho rằng bên kia không trung thực, không có thiện chí thì phải có chứng cứ để chứng minh cụ thể.

-         Luật Việt Nam chưa có qui định cụ thể các trường hợp nào đàm phán thiếu thiện chí và trong thực tế ở Việt Nam, cũng chưa gặp trường hợp kiện tụng đòi bồi thường do lỗi trong quá trình đàm phán gây ra.

  • §Lỗi của bên gây thiệt hại: Hành động thiếu thiện chí tự nó đã bao gồm yếu tố lỗi (VD: biết chắc là mình không hề muốn đi đến thỏa thuận giao kết hợp đồng, mà vẫn cứ tiếp tục đàm phán).
  • §Thiệt hại xảy ra: Thiệt hại xảy ra là điều kiện của trách nhiệm dân sự ngoài hợp đồng và bên yêu cầu phải chứng minh sự thiệt hại (theo qui định chung của BLDS). Các nguyên tắc liên quan đến hợp đồng thương mại quốc tế của UNIDROIT qui định: tiền bồi thường có thể bao gồm cả tiền mà bên vi phạm nghĩa vụ giữ bí mật thông tin có được từ việc tiết lộ thông tin đó.
  • §Mối quan hệ nhân quả với hành vi trái pháp luật: Trong thực tiễn, mối quan hệ nhân quả được tính đến để xác định mức bồi thường (trường hợp thiệt hại còn có nguyên nhân khác, thì họ có thể có quyền yêu cầu giảm mức bồi thường).

5)

a. Các nguyên tắc liên quan đến hợp đồng thương mại quốc tế của UNIDROIT qui định:

  • “Bên hành động thiếu thiện chí trong đàm phán hoặc chấm dứt đàm phán sẽ phải chịu trách nhiệm về thiệt hại mà bên đó đã gây cho bên kia”.
  • “Một bên hành động thiếu thiện chí nhất là khi bên đó bắt đầu và tiếp tục cuộc đàm phán nhưng biết rằng mình không có ý định đi tới thỏa thuận”.
  • “Nghĩa vụ đảm bảo bí mật các thông tin mà bên đàm phán cung cấp trong quá trình đàm phán. Việc vi phạm nghĩa vụ này có thể là căn cứ của trách nhiệm đền bù. Tiền đền bù có thể bao gồm các khoản lợi mà bên kia đã thu được”.
  • Một thông tin chỉ được coi là bí mật khi mà bên cung cấp nói rõ và yêu cầu bên nhận không được phép sử dụng mục đích riêng hay đem tiết lộ cho người khác hoặc khi thông tin đó thực sự là bí mật.
  • Một bên đàm phán có thể đàm phán với nhiều đối tượng cùng một lúc nhằm tìm ra những điều khoản có lợi nhất cho mình. Nghĩa vụ trung thực không đi đến mức buộc bên đàm phán phải thông báo cho bên kia biết tất cả các cuộc đàm phán đang song song tiến hành.( Luật Anh Quốc: Không thừa nhận sự tồn tại của nguyên tắc thiện chí “good faith” trong quan hệ hợp đồng. Mỗi bên đều có quyền theo đuổi các mục tiêu của riêng mình với điều kiện không đưa ra những lời tuyên bố sai. Để điều chỉnh quan hệ các bên trong đàm phán, luật các nước theo hệ thống Anglo_Saxon sử dụng chế định mang tên “estoppel”: một bên không được đưa ra tuyên bố (hay lời hứa) trái ngược để làm thiệt hại cho người khác) .

6)

  • Về nguyên tắc, mỗi bên tham gia đàm phán phải có trách nhiệm tìm hiểu mọi thông tin liên quan đến giao dịch, tự bảo vệ quyền lợi của chính mình chứ không thể trông chờ vào thiện chí của phía bên kia. Nhưng họ cũng có thể chỉ cung cấp thông tin mà đối tác yêu cầu, lựa chọn thời điểm cung cấp có lợi nhất hoặc từ chối không cung cấp.
  • Những thông tin có thể chính xác nhưng không đầy đủ và thường là không có thông tin về yếu điểm hay khuyết tật của đối tượng giao dịch.
  • Luật pháp hiện đại của các nước có xu hướng tăng cường và cụ thể hoá nghĩa vụ thông tin, nghĩa vụ tư vấn giữa các bên tham gia đàm phán, đặc biệt của một bên là nhà chuyên môn đối với bên kia là người tiêu dùng, hay trong lĩnh vực chuyên môn khác.
  • Luật Việt Nam không có qui định cụ thể về nghĩa vụ cung cấp thông tin trong quá trình đàm phán.
  • Luật Việt Nam chỉ đề cập đến giao dịch được hình thành trên cơ sở thông tin sai lệch trong 2 trường hợp: bị nhầm lẫn và bị lừa dối:
  • §Nhầm lẫn:

1.Khi một bên do nhầm lẫn về nội dung chủ yếu của giao dịch thì có quyền yêu cầu bên kia thay đổi nội dung của giao dịch đó; nếu bên kia không chấp nhận yêu cầu thay đổi của bên bị nhầm lẫn thì bên bị nhầm lẫn có quyền yêu cầu Toà án tuyên bố giao dịch vô hiệu.

2.Khi giao dịch dân sự vô hiệu do bị nhầm lẫn, thì bên có lỗi trong việc để xảy ra nhầm lẫn phải bồi thường thiệt hại”

  • §Theo Luật Việt Nam, nhầm lẫn phải hội đủ 2 điều kiện: Phải nhầm lẫn về một nội dung chủ yếu của hợp đồng và nếu không vì nhầm lẫn thì đã không giao kết hợp đồng. Bên bị nhầm lẫn là bên duy nhất có quyền:
    • §Yêu cầu bên kia điều chỉnh hợp đồng cho phù hợp với ý muốn đích thực của mình.
    • §Trong trường hợp bên kia từ chối, yêu cầu tòa án tuyên bố hợp đồng vô hiệu trong thời hạn 1 năm kể từ ngày ký Hợp đồng.
    • ØTrong Luật Việt Nam, lỗi của một bên “trong việc để xảy ra nhầm lẫn” là yếu tố xác định nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do hợp đồng vô hiệu gây ra.
    • ØĐứng về phía người có trách nhiệm cung cấp thông tin, lỗi phải là lỗi vô ý. Trong trường hợp có lỗi cố ý, thì khách hàng nhầm lẫn sẽ chuyển thành khách hàng bị lừa dối.
    • ØLuật thương mại Việt Nam: “thương nhân có nghĩa vụ thông tin đầy đủ và trung thực về hàng hoá và dịch vụ của mình cung ứng” (để bảo vệ lợi ích chính đáng của người sản xuất và người tiêu dùng).
    • ØBên có quyền yêu cầu tuyên bố hợp đồng vô hiệu do nhầm lẫn có thể từ bỏ quyền của mình. Việc từ bỏ quyền yêu cầu tuyên bố hợp đồng vô hiệu có thể là một tuyên bố công khai hoặc một hành động cho phép ngầm hiểu là bên bị nhầm lẫn đã từ bỏ. Tuy luật Việt Nam qui định thời hiệu hủy hợp đồng là một năm kể từ ngày ký kết, nhưng phải cần thông báo ngay lập tức ý định của mình (càng sớm càng tốt) ngay sau khi phát hiện ra nhầm lẫn.
  • §Lừa dối: “Hành vi cố ý của một bên, nhằm làm cho bên kia hiểu sai lệch về chủ thể, tính chất của đối tượng hoặc nội dung của giao dịch nên đã xác lập hành vi đó”.§“Hợp đồng kinh tế bị hủy bỏ nếu người ký hợp đồng kinh tế không đúng thẩm quyền hoặc có hành vi lừa đảo”.
    • Ø“Khi một bên tham gia giao dịch dân sự do bị lừa dối hoặc đe dọa thì có quyền yêu cầu Toà án tuyên bố giao dịch dân sự đó vô hiệu”.
    • Ø“Bên lừa dối, đe doạ phải bồi thường thiệt hại cho bên kia. Tài sản giao dịch, hoa lợi, lợi tức của bên lừa dối, đe doạ bị tịch thu sung quĩ Nhà nước”.
    • ØHành vi của bên lừa dối là hành vi cố ý, bên bị lừa dối có quyền yêu cầu tuyên bố hợp đồng vô hiệu. Người bị lừa dối không bị bắt buộc phải nhầm lẫn về nội dung chủ yếu của giao dịch mới có quyền yêu cầu tuyên bố hợp đồng vô hiệu.

7)Hợp đồng hoá giai đoạn đàm phán: Các bên đàm phán có thể ký kết với nhau một hoặc nhiều thỏa thuận nhằm mục đích lập kế hoạch đàm phán, xác định rõ quyền và nghĩa vụ của các bên thống nhất hoặc ghi nhận những nguyên tắc cơ bản cho việc đàm phán và ký kết các hợp đồng cụ thể về sau.

  • ØTất cả các biên bản thoả thuận, biên bản ghi nhớ (Memorandum of Understanding _ MOU) đều có chung đặc điểm là chúng đều là những hợp đồng thực sự nhưng được hình thành về mặt thời gian trước khi ký kết thoả thuận cuối cùng (mặc dù việc ký kết và thực hiện các thoả thuận này hoàn toàn không có nghĩa là hợp đồng cuối cùng sẽ được ký kết).
  • ØThông thường việc ký kết hợp đồng cuối cùng sẽ làm cho một số hợp đồng sơ bộ đương nhiên hết hiệu lực.
  • ØNhững điểm lợi cơ bản của việc ký kết các thỏa thuận, ghi nhớ sơ bộ (trước tời điểm ký kết hợp đồng) sau:
  1. a.Xác định rõ mục đích của các bên ngay từ khi tham gia đàm phán.
  2. b.Quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia đàm phán được ghi rõ trong thỏa thuận sơ bộ.
  3. c.Qui định chế tài (phạt, bồi thường thiệt hại) trong trường hợp không thực hiện các nghĩa vụ trong hợp đồng sơ bộ.
  4. d.Các bên có thể thỏa thuận về vấn đề cung cấp thông tin trong đàm phán và việc giữ bí mật các thông tin đó.
  5. e.Các bên có thể thỏa thuận sẽ cùng nhau hoặc phối hợp để làm một số hoạt động nghiên cứu sơ bộ để tìm hiểu cơ hội và đánh giá tính khả thi của giao dịch định tiến hành.
  6. f.Luật Việt Nam không qui định rõ nghĩa vụ thông tin hoặc tư vấn của bên cung cấp hàng hoá và dịch vụ. Việc ký kết các thoả thuận sơ bộ là cơ hội để các bên xác định với nhau nghĩa vụ này và tuyên bố rõ ràng mục tiêu mà mỗi bên mong muốn đạt được từ giao dịch.
  7. g.Các bên có thể ấn định nghĩa vụ đàm phán, thậm chí là nghĩa vụ ký kết một số hợp đồng cụ thể.
  8. h.Các bên có thể điều chỉnh nội dung, phương thức có nghĩa vụ đàm phán và chế tài trong trường hợp một bên ngưng ngang không chịu đàm phán.
  9. i.Các bên có thể cam kết không đàm phán với một bên thứ 3 về một dự án tương tự hoặc sẽ cung cấp cho bên đàm phán tên tuổi của tất cả những bên tham gia đàm phán song song.

Bạn muốn tìm hiểu thêm các vấn đề liên quan. Hãy tham khảo các bài viết khác tại website chúng tôi hoặc gọi Tổng đài 1900 6279 để được Luật sư tư vấn trực tiếp.